eb.er.am.iç-çe * “Eber’in çocuklarının miras aldıkları dil”; ibranîce ~ hebran / hebrew; hebr. eber ~ habiru; oğh.uz.er.at.a(m) : eb.er.oğh.(uz).am > Hazret-i İbra(hi)m’e ~ Abra(ha)m’a bağlanan aramî / arabî dilleri; bunlar arasındaki akrabalık.

eb.er : eb.er.ng © 1991 doğan türker                                

eb-be+er ~ eb.er * 1. tek başına işlevsiz yarım ebe y(ay).ıl(&)a+an işlevsiz yarım er yan yana gelip, kınalı eli-ele ▼ verip, ebe+er’leşince (birleşince), sonsuz sayıların, kuşakların, nesnelerin başlangıcı sayılan bir tam sayı kavramı ile birlik & birebir, bir+im ~ ver+im, evermek, ttr., ttr… bir dizi türevlerin oluşmasına yol açmıştır > şerik, ortak anlamında farsça olduğu ileri sürülen behre-ber (beraber) sözcüğü gibi; erken tr. ebe+er : ile ~ birle * “bile, ile, beraber –DLT. I, 49-5 ...; II, 3-16 ...; III, 32-17 ... ”; 2. eb.er : (oğh).uz & eb.er : a(m) > r ~l dönüşümüyle > lat. bell.us ~ it. bello & bella, güzel er (oğhus) & güzel ebe er ((mama) can); gr muthos. zewV & Hera, zeus & hera; 3. okh.y(ay).at : y(ay).er.at.işi > er birle dişinin yatıp oku yay ıl(&)an atarak yatakta {^okh.^yay.at > ar. hayat} yaratış işi; Bkz: ob.y(ay).or.am; oğh.uz.er.at.a(m); oğh.uz.er

eb.er : eb.er : ot.or.ış * 1. bir ebe er yı(&)la+an bir ebe er(in), ebe ~ eve (Havva, Eve) er(ler)in heb beraber bır-bır (vır-vır) ederek bir bir oturuş, duruş işl(eyl)emi; sakh((a) +(k)ıl)lı : barb+er > sakalı sık kıllı saklı akıllı et.ür.ük : is.okh.at (Türk Etrüsk / İskit / Sakha)’ların eb.er : eb+er ~ barb+er eli yile barbar’lıktan arınması, cıvıl cıvıl kon.(ver-ses).uç : or.ok cıbıl (çıplak) / cibil ~ civil (civilize+d) & sivil+ce[li] sivil olması; “berber traşı”; 2. berber * Akdeniz kıyısı ile Kuzey Afrika çöllerinde yaşayan, aramî ~ arabî olmayan ve et.ür.ük : oğh.uz (türkuğaz) tenleriyle Atla(nti)s kökenli oldukları var sayılan  boylar; eur. barbary; 3. (ot.or).ış : eb.er > b ~ f ~ v dönüşümüyle eng. sceafan ~ shave+(e)r; (eyl).am+ ot.or.ış > ar. mu’tarraş (traş ol(m)uşu(m)); ► “saçları ve sakalları ve bıyıkların mikrasla kırkup çar darp bir mutarraş, çullaki-apdal kıyafet idüp nice hastaları bu vech üzre tehlikeden halâs iderdim. –Evliya Çelebi”; Bkz: k(ö/ü)l : tigin

ebe+er : eb.er.öt.üş ~ eber : eberötüş * 1. bir ebe yı(&)la+an erin beraber iber britiş bır-bır (obor brutus vır-vır) ötüşü, “bir berber bir berbere bre berber gel beraber bir berber ebi eberelim id.(üng) : y(ay).öt.üm.iş”; gr. barbaroi, anlaşılmaz biçimde kon-uç’arak, şasılası sesler çıkaran yabancılar; eng. barbar+ian / +ous;  2. eng. British; “she sells sea shells on the sea shore”; y(ay).ol : okh.uç.oğh.uz.er ( Iulius ~ Yulius Çaesar)’ın İngiltere’den getirdiği iç oğlanı; “Et tu, Brut+(oğh)+us?” > british / brutus ~ brute, brutal; brittania ~ britain / briton < fr.~ lat. bretagne ~ breton+ne; Bkz: [ Improving English ]; et.ür.ük / öt.ür.ük ▼

eb.er : eb.er.ng : id.ik-ki : ol.or * {id : ik-ki, ikisi} bir : biring : dik : olur, sescil evrede ikinci r ünsüzünün yutulmasıyla  bir : b(ir)iñ : dik : olur, “ebe yi&len er beraber dikilir bir olur; iki ebe er (gebe ebe ya da bır bır berber) beraber birbirine dik olur”,  günümüzdeki “iki can.ebe+er : oğh.uz (can veren ebe er / cana+var canbaz oğuz) bir ipte oynamaz” deyişi de bu köklü terimden bozunmuş- tur; ayrıca ünsüz b ~ p dönüşümüyle > etrüsk ~ lat. per·pen·dic·u·lar * adj.1. math. intersecting at or forming right angles; 2. a perpendicular position; mid. eng. perpendiculer < old fr. < lat. perpendiculäris < perpendiculum, plumb line, from perpendere, to weigh carefully: per+pendere, to weigh (AHD); bu  sözcük öt.im : eb.il.iğh-ğhi’sinin, latince ~ fransızca ~ ingilizce süreçler sonunda “titiz tartmak & çekül ölçüm ipi” ile açıklanması hoş bir girişim olmakla birlikte, bizim özgün köken savımızı & çözümleme yöntemimizi çürütecek nitelikte değildir –DT; Bkz: bir.ik-k.üç; y(ay).oğh

ebe : er.gin  ~ ebergin * “eve ergin {evlenme çağına eren} & bebe vergin {verici} bir ebe er can” literally means “a young female {at age of marriage} fit to bear a baby-person”; gr. parthenos, ergin ebe / genç dişi; ► 1. ob.(y(ay). er. gin ~ ob.ergin, mature (produce / crop / person) of  fertile plain > aubergin; as awareness / consciousness of this miraculous act developed first among the mature  mother queens of the drove, the words bee & eve (Æve ~ Eve+lyn, Bergen, Belgin; bee-hive; to behave, behavior, etc., etc...); as well as virgo ~ virgin and aubergin > erg ~ egg+plant was encoded biologically into some languages of this world; mid. eng. brinjoe, probably from brin(g[er of] joy; “virgina virginalis –Carl Orff, Carmina Burana oratoryosu (1937)”; 2. ebe yi(&)len er : gin ~ belirgin * eve ergin {evlenme çağına eren} & bebe vergin {verici} bir ebe ile bel vergin {döl verici} er can’ın el verip, birbiriyle yaptığı birleşim işleminin niteliği; açıkça görülen, göze çarpan, besbelli olan; türklerin de önemli katkısı bulunan Mani dini kaynaklı üç öt.im : oğh-ğhu buyruk: “elini, belini, dilini tutasın –Hacı Bektaş Veli”; Aziz Augustin’de sözü edilen: “signaculum manus, oris et sinus” ilkesi (Bkz: Mélikoff, Irène, Uyur İdik Uyardılar, çev. Turan Alptekin, 3. basım, Demos Yayınları, İstanbul 2006, s.77-not 3; s. 123-not 51); ar. sarih, bâriz; fr. évident(e), manifest; eng. evident, clear; distinct; ger. deutlich; Bkz: [ ebe : er+gin ]; Gök*köG : ob.(oğh.uz : am.(y(ay)).eb.er : gin; uç.am; (oğh)-ğhu. (e)b(e).er+gin

eb.er : oğh-ğhu * ebe erin ereği, duvak & yüz görümlüğü > vergi; beberuhî; ar. bakh’ş+iş; Bkz: id.oğh-ğhu.a(m) : ob.akh.(ış.(ım) : işi)

eb.er : ob.oğh-ğhu.am ~ eb.er : ob.oğh.a(--) * aeropea ~ europea & iberia; Bkz: [ is.okh.at ~ iskit, ek yorum ]; am : ma im-mi’nin el : le im-mi’ne dönüşümüyle okh-khu.y(ay) : id.am : eb.er : oğh-ğhu * ok-yay / er-dişi / oku-yaz-işitim, ebe ereği ev erkeği adama okay everiği (olgunlaştırıcı & onay verici) mübarek kut oku damı > gr. άκαδημία, academia; akademi > heidel+berg; berg /+e; berg+ama > pergamum; gr. eurwph, europi; hint. brahma /+n; Bkz: ob.or : oğh-ğhu

eb.er.oğh.(uz).am * o ulu uzam / uzam+an’ın birikimi ebe & er verimi oğhuz canlar; hebr. eber ~ habiru çocukları-nın atası yalavaç Abra(ha)m; ar. İbra(hi)m; hint. Brahma  & Brahma+n, hindu tanrısı & hindu toplumundaki en üst sınıf; Bkz: oğh.uz.er.at.a(m).

eb.er.oğh.(uz).am : ış.ot.or.okh-khu * Açıklama düzenleniyor

eb.er+on : oğh.uz * Açıklama düzenleniyor; Bkz: [ Tongeren ]

eb.il.ig

eb.il.ige * bilig bilici kişi, kut ebelik biligi ilicisi / elçisi; bil+gen ~ bilgin; bilge can; yukarıdaki bengütaş üzerinde  görülen eb.il tamğhu’larının fonetik dışı & görsel yanlı çözümleme yöntemini doğrulayacak biçimde aram ~ arab yazısına aktarılması sonucu > ar. ilm, ulûm & âlim, ulemâ; allâm+e; eb.il.ige tamğhu’larının eg.il.ibe olarak tersten aktarımı sonucu > 1. ar. galib / +iyyet & gal+ebe, üstün / +lük & üstün gelme; gr. ekklisia, ekklisia; fr. église, kilise, bilgilenme yeri; “Sami diline bil; bilim anlamında ’il / ilm sözcükleri, baştaki dudak ünsüzünün düştüğü bir Türk diyalektiğinden geçmiştir – Süleymanov, Olcas, Tarih Öncesi Türkler, çev. Azad Ağaoğlu, Teas Press, İstanbul 2016, s. 86; 2. ar. seyyid, ulu kişi; lat. sapere, bilgi sakıpı olmak ~ sapius, bilgili; gr. sofoV, sophos & sofia, sophia, bilge & bilgelik; fr ~ eng. sage, bilgili, bilge; usa uygun, usçul; fr. sage-femme, ebe kadın; ►  eb.il.ige otu.yan.ıkh.okh : eb.in.öz.üm : ot.ob.oğh.aç.il.nge : khu+il.nd. im : et.ür.ük.ob.od. un : ot.ob.oğh.aç. ka : ök.ör.er.er.ti –Bilge Otuyanıkok yazıtı”; “Bilgeliğe gönül verenler araştırmalı pek çok şeyi / Those who love wisdom must investigate many things –Herakleitos”; Bkz: otu.yanık.ok; [ Otuyanıkok ]; eng. sage tonyukuk, comment; öt.im : eb.il.iğh-ğhi; ış.oğh : e[b.il].nçi

el.nda
NGM       DT (2011)

et.ür.ük : il.ügi