British Museum

 


Dil Bilimci

 

Hiç Kimse Okumazken, Kim Başladı Yazmaya?

Yazıyı Başlatan Kim? Teori Çok, Yanıt Az

Sümerlerin 5,000 yıl önce yazıyı icat etmelerinin bir öyküsü var. Buna göre, Uruk kralının uzak bir ülke sarayına gönderdiği haberci yaptığı yolculuktan öylesine yorgun düşmüş ki, vermesi gereken sözlü mesajı bir türlü iletememiş. Bu olay üzerine, akıllı kral bir parça kil yoğurup ikinci mesajını bunun üstüne yazarak işi sağlama almış. Bir Sümer şiiri bu başarılı çözümü kutlamaktadır:

                O zamandan önce yoktu kil üzerine kazınmış yazı,
                Ancak şimdi, gün doğumunda, yazı var!
                Kullaba (Uruk) kralı kazıdı sözlerini kile, şimdi yazı var!

Sevimli bir oldu-bitti öyküsü. Ancak, geçenlerde Pensilvania Üniversitesinde yazının kökenleri konusunda yapılan bir sempozyumda bu öykünün anlatılması, katılımcı dil bilimcileri hem eğlendirdi, hem de sıkıntıya soktu. Sümerlerden bile fazla bir yardım göremeyeceklerini anladılar.

Wilford, John Noble, “When No One Read, Who Started to Write?; Who Began Writing? Many Theories, Few Answers”,  The New York Times, Science Times, F1-F2, Tuesday, April 6, 1999.



Kültigin yazıtı

 

k(ö/ü)l : tigin

DT ile Söyleşi

Orkhun ABC

Orkhun Text

Turk Surname

Güneş-Dil Teorisi

İIk yazıyı Türkler yazmış!

Arkeologlar, Türklerin ana yurdu Orta Asya’da, daha önce bilinmeyen bir uygarlığın izine rastladı. Türkmenistan’ın başkenti Aşkabat yakınlarında yapılan kazılarda, hiçbir kaynakta anılmamış bir uygarlığa ait ‘yazı’ izleri bulundu. 4 bin yıl öncesinden kalma yazıtlar, adı bilinmeyen uygarlığın, Çin’den bile önce ‘yazı yazdığını’ gösteriyor.

Keçi’leri de var

Pennsylvania Üniversitesi’nden arkeolog Fredrik Hiebert, bu konuda şu bilgileri veriyor: “Bulgular, Orta Asya’da İran’dakine benzer bir uygarlığı gösteriyor. Bulunan uygarlığın keçi sürülerine sahip olduğuna, tarımla uğraştığına, seramik ve bronz aletler yaptığına inanıyoruz.”

Arkeolog Fredrik Hiebert’in bulduğu ‘yazı’ ise, bir mühürde yer alıyor ve M.Ö. 2300 yılına tarihleniyor. Bu tarih Mezopotamya, İran ve İndus Irmağı Vadisi’nde yazının ortaya çıktığı tarihle çakışıyor. O tarihlerde Çinlilerin henüz yazı geliştirmediği biliniyor.

Milliyet, Dış Haberler Servisi, 16 Mayıs 2001


 

 

Bronze Age Civilization

Nonstop archaeologist, 61-year-old Viktor Ivanovich Sarianidi, who unearthed the golden trove in Afghanistan described in this issue, is now concentrating on Bronze Age mounds in the Turkmen S.S.R.* After 40 years of fieldwork he has established that Central Asians built cities around oases starting about 2000 B.C. and developed a flourishing civilization with monumental architecture, sophisticated gold and silver craft, and irrigation agriculture.

National Geographic, March 1990, On Assignment (news page on inside back cover).
* Turkmenistan Republic, now an independent state, was a member of the S.S.R. before 1991.

Tunç Çağı Uygarlığı

Bu sayımızda betimlenen Afganistan’daki altın hazineyi gün ışığına çıkaran, 61 yaşında dur durak bilmeyen arkeolog Viktor İvanovich Sarianidi araştırmalarını şimdi Türkmen S.S.C.*’ndeki Bronz Çağı höyükleri üzerinde yoğunlaştırmaktadır. 40 yıl süren alan çalışmalarından sonra, Orta Asyalıların İ.Ö. 2000 dolaylarından başlayarak, sulak yerler çevresinde kentler kurduklarını ve ileri düzeyde altın ve gümüş işçiliği, sulamaya dayalı tarım ve anıtsal mimarlık ile parlayan bir uygarlık geliştirdiklerini saptamış bulunmaktadır.

National Geographic, Mart 1990, On Assignment (arka kapak içindeki haber sayfası).
* Türkmenistan Cumhuriyeti, 1991’deki bağımsızlığına kavuşmadan önce S.S.C.B.’nin bir üyesiydi.